class="post-template-default single single-post postid-2310 single-format-standard"

Thực phẩm toàn phần có tốt cho bệnh tiểu đường?

07 Aug 2017
thuc-pham-toan-phan-tieu-duong

Thực phẩm lành mạnh là thực phẩm lành mạnh.

Nghe có vẻ ngớ ngẩn, nhưng thật kinh ngạc với số lượng thực phẩm được quảng bá là lành mạnh trong khi thực sự không phải như vậy – và số lượng thuật ngữ có liên quan đến sức khỏe có thể hoặc không lành mạnh chút nào.

Chẳng hạn, ta thường nghe những từ như “toàn phần”, “tự nhiên”, “thực vật”, “chưa qua chế biến”, v.v. có liên quan đến khía cạnh sức khỏe của thực phẩm. Thực phẩm, công thức nấu ăn và các sản phẩm thường xuyên được quảng bá là lành mạnh và thường chỉ dựa trên những miêu tả này.

Tuy nhiên, những thuật ngữ này, tự bản thân chúng, không phải lúc nào cũng phù hợp với sức khỏe, và thậm chí không có ý nghĩa sức khỏe thật sự. Thực phẩm toàn phần có thể lành mạnh hoặc không lành mạnh. Cũng tương tự như vậy đối với thực phẩm được dán nhãn là “tự nhiên”, “thuần chay” và/hoặc “chưa qua chế biến.” Thật ra, bạn có thể có chế độ ăn không lành mạnh, nhưng được làm chủ yếu từ thực phẩm toàn phần, thực vật, tự nhiên và chưa qua chế biến. Một món ăn có thể được nấu từ 100% thực phẩm toàn phần, chưa qua chế biến nhưng lại có 40% chất béo bão hòa và 26% đường phụ gia.

Tuy vậy, đồng thời, có nhiều thực phẩm “chế biến” lại cực kỳ lành mạnh. Một phần của sự nhầm lẫn về vấn đề này có liên quan đến việc hiểu chính xác thực phẩm chế biến có (và không có) tính chất gì và tác động của việc chế biến đối với thực phẩm. Thật ra một số việc chế biến làm tăng giá trị sức khỏe của thực phẩm, trong khi một số thì làm giảm giá trị.

Đồng thời, ta cần xem xét việc sử dụng các thuật ngữ như “toàn phần”, “tự nhiên”, “thuần chay” và/hoặc “chưa qua chế biến” làm tiêu chuẩn xác định thực phẩm lành mạnh. Tự các thuật ngữ này không có ý nghĩa “tốt cho sức khỏe” thật sự. Mặc dù chế độ ăn lành mạnh có khuynh hướng bao gồm nhiều thực phẩm toàn phần, thực vật, tự nhiên và chưa chế biến, những thực phẩm này vốn không định nghĩa thế nào là lành mạnh. Điều thật sự quan trọng nhất là các con số, và các con số không nói dối.

Người Mỹ bị bệnh và béo phì chủ yếu do hấp thụ quá nhiều calo, đường/chất tạo ngọt phụ gia, muối phụ gia, chất béo bão hòa, ngũ cốc tinh luyện/carbohydrate và cholesterol.

Vấn đề này đặc biệt quan trọng đối với những ai trong chúng ta nhận ra mình bị mắc kẹt trong “cạm bẫy khoái lạc.” Ta có thể thấy rằng ta vẫn gặp vấn đề với một số thực phẩm toàn phần, tự nhiên, có nguồn gốc thực vật, đặc biệt có liên quan đến chất béo và đường. Muối không thật sự có liên quan đến thực phẩm có nguồn gốc thực vật tự nhiên toàn phần, vì nó không xuất hiện trong bất cứ thực phẩm toàn phần, tự nhiên, có nguồn gốc thực vật nào với số lượng cô đặc. Cholesterol cũng không. Nhưng, chất béo và đường thì có.

Hãy tìm hiểu 2 chất này kỹ hơn và xem xem tại sao chúng có thể trở thành vấn đề.

Nói về “cạm bẫy khoái lạc” và việc nghiện thức ăn, không có chất nào gây nghiện 100%. Không phải chất béo, đường hoặc thậm chí rượu, heroin hay cocaine. Thật ra, chỉ có khoảng 24% số người bị nghiện khi dùng heroin.

Ngoài ra, chính số lượng phân tử (glucose, fructose, v.v.) cấu tạo nên “đường” trong các chất đường tinh luyện cô đặc, cũng chính là những phân tử có ở nhiều thực phẩm “toàn phần, tự nhiên, chưa qua chế biến, có nguồn gốc thực vật” chẳng hạn như bắp, củ dền và trái cây. Vấn đề ở đây là vì sao chúng có vẻ gây nghiện khi ta tiêu thụ chúng ở dạng đường cát hoặc mật ong mà không phải ở dạng trái cây hoặc bắp? Câu trả lời liên quan đến sự cô đặc.

Hãy xem xét đường.

Hãy xem xét đường
Hãy xem xét đường

Đường có ở hầu hết các thực phẩm (trái cây, rau củ, rau củ có tinh bột, ngũ cốc nguyên hạt, v.v.) không cô đặc lắm vì chúng là một phần của tổng thể có nhiều nước và chất xơ và đầy đủ vitamin và khoáng chất. Những thực phẩm này ít khi gây ra cho ta cảm giác nghiện. Rất ít người, nếu có, nói rằng họ không thể ngừng ăn và/hoặc bị nghiện củ dền, bắp và thậm chí là trái cây.

Nhưng khi ta chiết xuất và cô đặc đường ở dạng đường cát hoặc khi ta sử dụng các loại đường tinh luyện khác như đường nâu hoặc đường turbinado, hoặc khi ta sử dụng các chất tạo ngọt có trong tự nhiên như mật ong hoặc xi-rô phong (cô đặc như nhau mặc dù chúng “tự nhiên” và “chưa qua chế biến”), ta đột nhiên nhận ra nhiều người cảm thấy nghiện những thực phẩm này và bị mắc kẹt trong “cạm bẫy khoái lạc”.

Vấn đề thực sự không phải là đường, hoặc liệu đường có tính chất “toàn phần”, “tự nhiên”, “có nguồn gốc thực vật” hay “chưa qua chế biến” mà là sự cô đặc của đường.

Hãy xem một số thực phẩm chứa đường và “nồng độ đường” trong chúng so sánh (số gam đường có trong mỗi kí-lô-gam thực phẩm)

Trái cây tươi

– Táo – 47
– Cam – 42
– Chuối – 55
– Dứa – 44
– Dưa hấu – 28
– Quả việt quất – 45

Rau củ có tinh bột

– Đậu 21
– Bắp 28
– Khoai tây 5

Trái cây khô

– Chà là Medjool – 301
– Chà là Deglet Noor – 287
– Nho khô – 268

Đường tinh luyện

– Mật ong – 372
– Đường cát – 453

Trái cây tốt
Trái cây tốt

Như ta có thể thấy, có sự khác biệt lớn ở nồng độ đường giữa đường cô đặc (mật ong, đường cát) và trái cây tươi và giữa đường cô đặc và rau củ có tinh bột.

Tuy nhiên, chú ý rằng nồng độ đường của trái cây khô tương tự với nồng độ đường của nhiều loại đường tự nhiên, chưa qua chế biến và tinh luyện, cô đặc. Điều này giải thích vì sao nhiều người cần giảm thiểu hoặc tránh ăn những thực phẩm như trái cây khô, và các món ăn được làm từ trái cây khô.

Đối với thức ăn có nhiều calo, bạn có thể tránh vấn đề xảy ra với thực phẩm có lượng đường (hoặc chất béo) cô đặc bằng cách hòa tan nó với thực phẩm khác có nồng độ đường (hoặc chất béo) thấp.

Thêm một ít đường hoặc chà là vào một chén yến mạch lớn có thể không ảnh hưởng xấu nhiều vì tổng lượng đường cô đặc sẽ thấp, bất kể đó là đường có nguồn gốc từ đường cô đặc hay từ chà là. Yến mạch sẽ hòa tan tổng lượng đường cô đặc trong toàn bộ bữa ăn.

Với chất béo cũng vậy. Thêm một ít hạt mềm hoặc bơ vào một tô lớn gồm cơm, đậu và rau củ sẽ không gây hại nhiều. Cơm, đậu và rau củ sẽ hòa tan tổng lượng chất béo cô đặc trong toàn bộ bữa ăn.

Tuy nhiên, pha trộn lượng đường cô đặc (đường hoặc chà là), với thực phẩm có lượng chất béo cô đặc (ví dụ như hạt) có thể gây ra vấn đề liên quan đến “cạm bẫy khoái lạc” và sự nghiện thức ăn. Hiện giờ ta có thức ăn cô đặc đường và cả chất béo (ví dụ như kẹo sô-cô-la nhân hạt), có thể kích hoạt “cạm bẫy khoái lạc” đối với nhiều người.

Cho nên mặc dù kẹo sô-cô-la nhân hạt có thể được làm từ thực phẩm “toàn phần”, “tự nhiên”, “chưa qua chế biến”, “có nguồn gốc thực vật”, nhiều người trong chúng ta thường ăn nhiều hơn một miếng vì nó có thể dễ dàng kích thích ta rơi vào “cạm bẫy khoái lạc” một lần nữa.

Nếu những thực phẩm này gây rắc rối cho bạn, hãy tránh và chỉ ăn những thức ăn có ít đường, chất béo, hoặc cả hai và/hoặc không có đường cô đặc, phụ gia và/hoặc chất béo cô đặc.

Tác giả: Jeff Novick
Đội ngũ biên tập UBrand

BÀI VIẾT LIÊN QUAN

Để lại bình luận

LÊ ĐÌNH HOÀNG SƠN

TƯ VẤN HỖ TRỢ

CHỨNG NHẬN CỦA BỘ Y TẾ

CẢM NHẬN KHÁCH HÀNG

GIẢI THƯỞNG