class="post-template-default single single-post postid-2257 single-format-standard"

Muốn khoẻ mạnh, gan cũng phải “Giảm cân”

19 Jul 2017
muon-khoe-manh-gan-cung-phai-giam-can

Có thể bạn chưa nghe nói đến bệnh gan nhiễm mỡ, hoặc cụ thể hơn là bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu. Nhưng có khả năng là bạn biết ai sẽ mắc bệnh này.

Là bác sĩ chuyên khoa dinh dưỡng, tôi ngày càng gặp nhiều bệnh nhân được chẩn đoán là tích mỡ trong gan. Hay nói cách khác, họ mắc bệnh gan nhiễm mỡ.

Nếu bác sĩ báo là bạn mắc căn bệnh này, hãy hành động để khắc phục tình hình. Nếu không được điều trị, bệnh có thể nguy hại hơn bạn tưởng.

Bệnh gan nhiễm mỡ là gì?
Bệnh gan nhiễm mỡ là gì?

Bệnh gan nhiễm mỡ là gì?

Bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu (non-alcoholic fatty liver disease – NAFLD) là bệnh tiến triển dần ở những người ít uống hoặc không uống rượu.

Bệnh bắt đầu ở dạng nhẹ nhất là sự tích mỡ đơn thuần trong các tế bào gan, và bản thân tình trạng này thường không gây tổn hạn gan. Tuy nhiên, gan sẽ dễ bị tổn thương hơn.

Khoảng 15% người mắc NAFLD sẽ chuyển sang xơ gan ở mức độ nặng hơn và không thể phục hồi – khi các tế bào gan chết dần, gan bị viêm nặng và không thể thực hiện chức năng của nó.

Tỉ lệ mắc bệnh đang tăng nhanh

NAFLD là bệnh gan mãn tính phổ biến nhất ở Canada và các nước khác ở phương Tây. Người ta ước tính rằng cứ 5 người Canada sẽ có 1 người mắc NAFLD, con số này đang leo thang cùng với sự gia tăng của tình trạng béo phì và bệnh tiểu đường loại 2. Nhiều người thậm chí còn không biết gan của họ bị nhiễm mỡ.

Bệnh gan nhiễm mỡ không chỉ là vấn đề sức khỏe ở người lớn mà còn xuất hiện ở trẻ em.

Theo Tổ chức Gan Canada, cứ 10 trẻ em Canada thì có 1 em có thể mắc NAFLD, và ước tính khoảng 53% trẻ em béo phì bị tình trạng này.

Điều gì gây ra bệnh gan nhiễm mỡ?

Nguyên nhân phổ biến nhất gây ra NAFLD là béo phì. Người ta ước tính rằng 75% người béo phì có nguy cơ mắc bệnh gan nhiễm mỡ đơn thuần và gần 1/3 (23%) có nguy cơ bị bệnh gan nhiễm mỡ đi kèm viêm gan.

Bệnh tiểu đường, cholesterol cao và chỉ số triglycerid cao (mỡ máu) cũng làm tăng nguy cơ mắc bệnh gan nhiễm mỡ. Tuy nhiên, một số người khác lại không có nguyên nhân mắc bệnh rõ ràng.

Người ta tin rằng cơ chế nền tảng làm tích mỡ trong gan là do kháng insulin, thường là hậu quả của tình trạng béo phì và mỡ bụng quá mức. Kháng insulin có nghĩa là các tế bào trong cơ thể không thể sử dụng insulin đúng cách. Do đó, cơ thể cần lượng insulin cao hơn để loại glucose (đường) ra khỏi máu.

Có phải một số thực phẩm gây ra NAFLD?

Chế độ ăn có nhiều chất béo dẫn đến một lượng mỡ thừa được dự trữ trong gan. Chế độ ăn nhiều carbohydrate và đường tinh luyện cũng gây ra hậu quả tương tự. Các tế bào gan chuyển hóa lượng glucose dư thừa (lượng đường được hấp thu vào máu sau khi tiêu hóa) thành mỡ.

Fructose đặc biệt có liên quan đến bệnh gan nhiễm mỡ. Trong khi glucose được hấp thụ vào máu ngay thì hầu hết fructose được gan chuyển thành mỡ dự trữ. Các cuộc nghiên cứu gợi ý rằng việc tiêu thụ fructose không những làm gia tăng việc sản xuất mỡ ở gan, mà còn tạo ra môi trường trao đổi chất có lợi cho sự phát triển của NAFLD và viêm gan NASH (Nonalcoholic steatohepatitis).

Cuộc nghiên cứu được công bố vào tháng trước trên Journal of Hepatology cho thấy trong số 271 trẻ em và thiếu niên bị bệnh gan nhiễm mỡ, những trẻ bị NAFLD tiêu thụ fructose nhiều hơn hẳn so với những trẻ mắc bệnh gan nhiễm mỡ đơn thuần.

Fructose là loại đường đơn giản có sẵn trong trái cây (loại này khá lành mạnh), một số loại rau củ, mật ong, si-rô bắp HFCS, si-rô cây phong và đường sucrose (đường kính trắng). Là một thành phần chiếm hàm lượng cao trong si-rô bắp, fructose có mặt trong nhiều loại nước giải khát có gas, nước trái cây, ngũ cốc ăn sáng, các loại bánh nướng và gia vị.

Làm thế nào để biết bạn có bị gan nhiễm mỡ hay không?

Bệnh gan nhiễm mỡ ít khi thể hiện triệu chứng; nếu có thì các triệu chứng thường không rõ ràng và có thể bao gồm tình trạng đau vùng bụng bên phải, mệt mỏi và/hoặc cảm giác không khỏe một cách chung chung.

Người ta thường phát hiện NAFLD khi các đợt xét nghiệm máu thông thường cho thấy lượng men gan tăng lên. Ta cũng có thể phát hiện bệnh này bằng cách siêu âm vùng bụng.

Làm thế nào để phòng và chữa bệnh gan nhiễm mỡ?

Điều chỉnh lối sống là yếu tố nền tảng cho việc chữa trị và ngăn ngừa NAFLD. Người bệnh hoặc có nguy cơ mắc bệnh cần giảm cân dần dần, điều chỉnh chế độ ăn và tập thể dục để loại bỏ lớp mỡ tích tụ trong gan một cách hiệu quả.

Loại bỏ trọng lượng dư thừa

Giảm cân là cách chữa trị hiệu quả nhất đối với NAFLD. Giảm 5% cân nặng có thể giúp giảm lượng mỡ tích tụ ở gan và ta cần giảm 10% để cải thiện tình trạng NAFLD kèm viêm gan.

Nên giảm cân từ từ với tốc độ 0,5-1kg mỗi tuần. Việc giảm cân nhanh chóng (một tuần giảm hơn 2kg) có thể khiến bệnh tình tồi tệ hơn.

Hạn chế ăn ngũ cốc tinh chế

Hạn chế việc hấp thu các thực phẩm có chỉ số đường huyết cao như bánh mì trắng và bánh quy giòn, ngũ cốc ăn sáng và gạo trắng tinh chế. Các thực phẩm này làm tăng vọt mức glucose và insulin và có thể gây ra bệnh gan nhiễm mỡ.

Hãy chọn những loại ngũ cốc toàn phần, giàu chất xơ như gạo lứt, diêm mạch, mì Ý làm từ lúa mì nguyên hạt, bánh mì và bánh ăn sáng làm từ 100% ngũ cốc toàn phần, yến mạch nguyên hạt. Đó là những thực phẩm làm tăng lượng glucose trong máu từ từ, không phải quá nhanh.

Là nguồn chứa các vi sinh vật có ích (carbohydrate có chất xơ), ngũ cốc toàn phần giúp nuôi dưỡng các vi khuẩn đường ruột có ích. Một số bằng chứng cho thấy sự thay đổi môi trường vi sinh đường ruột cũng góp phần gây ra bệnh gan nhiễm mỡ.

Tuy nhiên đừng tiêu thụ quá nhiều carbohydrate. Chế độ ăn có ít carbohydrate sẽ giúp giảm tình trạng gan nhiễm mỡ.

Giảm đường

Duy trì lượng đường tối đa dưới 5% lượng calo hấp thu hàng ngày, khoảng 24g (6 muỗng cà phê) đối với phụ nữ và 36g (9 muỗng cà phê) đối với đàn ông.

Tránh nước giải khát có đường, bất kể nó có được làm từ si-rô giàu fructose hay không. Hạn chế tiêu thụ bất kỳ chất làm ngọt làm tăng calo nào bao gồm mật ong và si-rô giàu fructose.

Chọn chất béo lành mạnh

Chế độ ăn ít chất béo và chất béo bão hòa (động vật) sẽ giúp cải thiện tình trạng gan nhiễm mỡ. Người ta cũng đã chứng minh rằng các chế độ ăn giàu chất béo bão hòa sẽ gây ra tình trạng kháng insulin.

Chú trọng chất béo không bão hòa đơn, có ở dầu ô-liu, dầu đậu phộng, dầu hạt cải, trái bơ, hạnh nhân, hạt điều và hồ đào. Chất béo không bão hòa đơn đã được chứng minh là làm tăng sự phá vỡ chất béo và có thể có một số tác dụng chống viêm.

Hãy ăn các loại cá béo (ví dụ: cá hồi, cá mòi) 2 lần một tuần để hấp thu các axit béo omega-3 có tính kháng viêm. Nếu bạn có chỉ số triglyceride máu cao, hãy nói chuyện với bác sĩ về việc bổ sung dầu cá.

Tăng cường thực phẩm chống ô-xy hoá

Tác hại của gốc tự do, hay sự mất cân bằng ô-xy hóa, đóng vai trò chính làm tổn hại tế bào gan. Hãy ăn những thực phẩm giàu chất chống ô-xy hóa như cam, quýt, quả mọng, xoài, rau củ có lá màu xanh, cà rốt, khoai lang và các loại hạt. Tuy nhiên, hãy nhớ sử dụng điều độ vì cái gì nhiều quá thì cũng không tốt.

Tránh rượu

Nếu bạn mắc bệnh NAFLD hoặc viêm gan, hãy tránh uống rượu vì điều này sẽ gây thêm căng thẳng cho gan.

Tăng cường tập thể dục

Dành ít nhất 30 phút tập thể dục 5 lần một tuần và tập sức đề kháng (resistance training) 2 lần một tuần. Việc này sẽ giúp cải thiện tình trạng gan nhiễm mỡ, hạ đường huyết và giảm nguy cơ mắc bệnh tim cho dù cân nặng có giảm hay không.

Nguồn UBrand

BÀI VIẾT LIÊN QUAN

Để lại bình luận

LÊ ĐÌNH HOÀNG SƠN

TƯ VẤN HỖ TRỢ

CHỨNG NHẬN CỦA BỘ Y TẾ

CẢM NHẬN KHÁCH HÀNG

GIẢI THƯỞNG